Okul Belgem
Temel Eğitim · Ortaokul

Ortaokul Oyun ve Oyun Etkinlikleri Dersi — Satranç Modülü

Ortaokul Oyun ve Oyun Etkinlikleri Satranç Modülü programındaki tema yapısını, öğrenme çıktısı sayısını, resmî MEB bağlantısını ve BEP kullanım durumunu inceleyin.

Program yılı
2026
Program rejimi
TYMM
Tema / ünite
12
Öğrenme çıktısı
38

Tema / ünite yapısı

Aşağıdaki başlıklar ve öğrenme çıktısı sayıları, Okul Belgem'in resmî kaynaktan oluşturulmuş BEP içerik kütüphanesinden türetilir. Programın diğer açıklama bölümleri BEP amacı gibi sayılmaz.

1.

1. TEMA: SATRANCI TANIYALIM

3 öğrenme çıktısı
2.

2. TEMA: SATRANÇ TAHTASI

4 öğrenme çıktısı
3.

3. TEMA: SATRANÇ TAŞLARI VE HAREKETLERİ

4 öğrenme çıktısı
4.

4. TEMA: TAŞ İSTEME

2 öğrenme çıktısı
5.

5. TEMA: ŞAH VE MAT

3 öğrenme çıktısı
6.

6. TEMA: SATRANÇTA HÜCUM VE SAVUNMA

2 öğrenme çıktısı
7.

7. TEMA: BASİT MATLAR OPOZİSYON VE İKİ HAMLELİK MATLAR

3 öğrenme çıktısı
8.

8. TEMA: TAŞ DEĞİŞİMLERİ VE FEDA

4 öğrenme çıktısı
9.

9. TEMA: KURALLAR VE PUANLAMA

5 öğrenme çıktısı
10.

10. TEMA: AÇMAZ, SALDIRI VE SATRANÇ SAATİ

3 öğrenme çıktısı
11.

11. TEMA: SATRANÇTA BERABERLİK VE AÇILIŞ

2 öğrenme çıktısı
12.

12. TEMA: SATRANÇ KÜLTÜRÜ

3 öğrenme çıktısı

Bu kapsamda 95 doğrudan bağlı süreç bileşeni BEP kütüphanesinde kısa dönemli amaç olarak kayıtlıdır. Kaynakta süreç bileşeni bulunmayan öğrenme çıktıları için kısa amaç uydurulmaz.

Öğrenme çıktıları ve bağlı süreç bileşenleri

Yalnız sayılarını görmek yerine amaçları burada inceleyin. Arama, bağlı kısa amaç metnini de tarar; eşleşen uzun amacın bütün süreç bileşenlerini birlikte gösterir. Metin ve sıra kaynak kütüphanedeki biçimiyle korunur.

38 öğrenme çıktısı gösteriliyor.

1. TEMA: SATRANCI TANIYALIM

  1. [OOEST.1.1] Satranç oyununu tanıyabilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

  2. [OOEST.1.2] Satranç oyununun bütüncül gelişime faydalarını sorgulayabilme

    Bağlı 5 süreç bileşeni
    1. Bütüncül gelişimi tanımlar.
    2. Satranç oyununun bütüncül gelişime faydasına yönelik sorular sorar.
    3. Soruların cevaplarına yönelik bilgiler toplar.
    4. Topladığı bilgileri değerlendirir.
    5. Ulaştığı bilgiler üzerinden satrancın bütüncül gelişime faydasına yönelik çıkarım yapar.

  3. [OOEST.1.3] Güvenilir kaynaklardan elde ettiği bilgilerden hareketle Atartürk’ün satranç oyununa verdiği önemi açıklayabilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

2. TEMA: SATRANÇ TAHTASI

  1. [OOEST.2.1] Satranç tahtasını tanıma sürecinde tahtayı oluşturan bileşenleri gözlemleyebilme

    Bağlı 2 süreç bileşeni
    1. Tahta üzerindeki görsel bileşenleri fark eder.
    2. Tahtayı oluşturan görsel bileşenleri ifade eder.

  2. [OOEST.2.2] Satranç tahtasını, tahtanın köşe rengine ve siyah beyaz oyuncu yöününe dikkat ederek oyuncular arasına doğru yerleştirebilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

  3. [OOEST.2.3] Satranç tahtasında kare isimlendirilmesine yönelik çözümleme yapabilme

    Bağlı 2 süreç bileşeni
    1. Satranç tahtasında yatay ve dikey isimleri belirler.
    2. Yatay ve dikey arasındaki ilişkiyi belirleyerek kare isimlendirmesi yapar.

  4. [OOEST.2.4] Satranç tahtası üzerindeki merkez kareleri, oyun kontrolü ve bu karelerdeki taşların hareket alanı yönünden diğer karelerle karşılaştırabilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Satranç tahtası üzerindeki merkez karelerle diğer karelerin özelliklerini oyun kontrolü ve oyuna hâkimiyet açısından belirler.
    2. Satranç tahtası üzerindeki merkez karelerle diğer karelerin benzerliklerini oyun kontrolü ve oyuna hâkimiyet açısından listeler.
    3. Satranç tahtası üzerindeki merkez karelerle diğer karelerin farklılıklarını oyun kontrolü ve oyuna hâkimiyet açısından listeler.

3. TEMA: SATRANÇ TAŞLARI VE HAREKETLERİ

  1. [OOEST.3.1] Satranç taşlarını adlarına, başlangıç konumlarına ve hareket özelliklerine göre tanıyabilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

  2. [OOEST.3.2] Satranç tahtasının özelliklerinden ve taşların kendine özgü hareket kurallarından yola çıkarak kural dışı taş hareketlerini belirleyebilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

  3. [OOEST.3.3] Satranç oyununda rakip oyuncunun taşını kurallara uygun alma yöntemlerini açıklayabilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

  4. [OOEST.3.4] Satranç taşlarını hareket alanı, taşın değeri, konumu, şahın önemi gibi etkenleri göz önünde bulundurarak güçlerine göre sınıflandırabilme

    Bağlı 4 süreç bileşeni
    1. Satranç taşlarının hareket alanından yola çıkarak taşların gücüne yönelik ölçütleri belirler.
    2. Satranç taşlarını güçlerine göre ayırır.
    3. Satranç taşlarını güçlerine göre sıralar.
    4. Satranç taşlarını güçlerine göre etiketler.

4. TEMA: TAŞ İSTEME

  1. [OOEST.4.1] Satranç oyununda atak yaparak taş isteme hamlesini normal hamle ile karşılaştırabilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Taş isteme hamlesi ile normal hamlenin özelliklerini belirler.
    2. Taş isteme hamlesinin normal hamle ile benzerliklerini listeler.
    3. Taş isteme hamlesinin normal hamleden farklarını listeler.

  2. [OOEST.4.2] Satranç oyununda tehdit kavramını sorgulayabilme

    Bağlı 5 süreç bileşeni
    1. Satranç oyununda tehdit kavramını tanımlar.
    2. Tehdit ile ilgili sorular sorar.
    3. Tehdit ile ilgili bilgi toplar.
    4. Toplanan bilgileri değerlendirir.
    5. Toplanan bilgiler üzerinden çıkarım yapar.

5. TEMA: ŞAH VE MAT

  1. [OOEST.5.1] Tümevarım yönteminden hareketle şah çekme tekniklerine yönelik akıl yürütebilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Şah çekme tekniklerine yönelik gözlem yapar.
    2. Şah çekme tekniklerine yönelik örüntü bulur.
    3. Şah çekme tekniklerine yönelik genelleme yapar.

  2. [OOEST.5.2] Tehdit altındaki şahı korumaya yönelik eleştirel düşünebilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Tehdit altındaki şahın durumunu sorgular.
    2. Şahı koruma yolları ile ilgili akıl yürütür.
    3. Akıl yürütme sonucunda ulaştığı çıkarımları oyuna yansıtır.

  3. [OOEST.5.3] Satrançta mat durumunun mantıksal denetlemesini yapabilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Satranç oyununda mat konumuna yönelik önermeler geliştirir.
    2. Mat durumundan kurtulmaya yönelik kuralları uygular.
    3. Oyunda mat konumunun oluşmasına yönelik yargıda bulunur.

6. TEMA: SATRANÇTA HÜCUM VE SAVUNMA

  1. [OOEST.6.1] Satrançta hücum ve savunmaya yönelik hamleleri sınıflandırabilme

    Bağlı 4 süreç bileşeni
    1. Hücum ve savunma hamlelerine yönelik ölçüt belirler.
    2. Hücum ve savunmaya yönelik yapılan hamleleri ayrıştırır.
    3. Hücum ve savunmaya yönelik hamleleri tasnif eder.
    4. Yapılan hamleyi hücum veya savunma hamlesi olarak etiketlendirir.

  2. [OOEST.6.2] Çatal ve şiş hamlesine yönelik bilgi toplayabilme

    Bağlı 4 süreç bileşeni
    1. Çatal ve şiş hamlesi hakkında bilgi toplamak için gerekli araçları belirler.
    2. Belirlediği aracı kullanarak konu hakkında bilgileri bulur.
    3. Çatal ve şiş hamlesi hakkında ulaşılan bilgileri doğrular.
    4. Çatal ve şiş hamlesi hakkında ulaşılan bilgileri kaydeder.

7. TEMA: BASİT MATLAR OPOZİSYON VE İKİ HAMLELİK MATLAR

  1. [OOEST.7.1] Satranç oyununda basit matlara yönelik çözümleme yapabilme

    Bağlı 2 süreç bileşeni
    1. Satranç oyununda basit matların çeşitlerini belirler.
    2. Satranç oyununda basit matlar arasındaki ilişkileri belirler.

  2. [OOEST.7.2] Satrançta opozisyon konumunu yorumlayabilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Satrançta opozisyonu ve opozisyonun mat yapmaya etkisini inceler.
    2. Opozisyonun mat yapmaya etkisini bağlamdan kopmadan açıklar.
    3. Opozisyonu ve opozisyonun anlamını kendi cümleleri ile yeniden ifade eder.

  3. [OOEST.7.3] Kademeli olarak önce bir sonra iki hamlelik matlara yönelik fikirlerini eyleme dönüştürebilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Kademeli olarak önce bir sonra iki hamlelik matlara yönelik plan yapar.
    2. Kademeli olarak önce bir sonra iki hamlelik matlara yönelik yapılan planı uygular.
    3. Uyguladığı planın oyuna etkisini değerlendirir.

8. TEMA: TAŞ DEĞİŞİMLERİ VE FEDA

  1. [OOEST.8.1] Satrançta taş değişimi kuralını açıklayabilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

  2. [OOEST.8.2] Satranç oyununda taşlar arasında taş değeri, konum güvenliği, şah tehdidi, tempo ve sonraki hamle etkisi durumlarından hareketle taş değişimi yapmaya yönelik karar verebilme

    Bağlı 6 süreç bileşeni
    1. Satranç oyununda taş değişim kararına yönelik amacını belirler.
    2. Taş değişimi kararına yönelik bilgi toplar.
    3. Alternatif taş değişimi seçenekleri oluşturur.
    4. Alternatif seçenekler üzerinde mantıksal denetleme yapar.
    5. Taş değişimi kararına yönelik seçim yapar.
    6. Taş değişimi kararını oyun sürecine ve sonuç üzerine yansıtır.

  3. [OOEST.8.3] Satrançta konumsal kazanç elde etmek üzere yapılan taş fedasını açıklayabilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

  4. [OOEST.8.4] Satrançta daha iyi bir konum elde etmek için feda edilecek taşın oyuna etkisini düşünerek çıkarım yapabilme

    Bağlı 5 süreç bileşeni
    1. Mevcut bilgileri dâhilinde daha iyi bir konum elde etmek için feda edilecek taşın oyuna etkisi ile ilgili varsayımda bulunur.
    2. Feda edilecek taşın oyuna etkisi ile ilgili varsayımları listeler.
    3. Feda edilecek taşın oyuna etkisi ile ilgili varsayımları karşılaştırır.
    4. Feda edilecek taşın oyuna etkisi ile ilgili önerme sunar.
    5. Feda edilecek taşın oyuna etkisi ile ilgili önermeyi değerlendirir.

9. TEMA: KURALLAR VE PUANLAMA

  1. [OOEST.9.1] Satrançta rok hamlesinin oyuna ve oyun sonuna etkisini sorgulayabilme

    Bağlı 5 süreç bileşeni
    1. Satrançta rok hamlesini tanımlar.
    2. Rok hamlesi ile ilgili sorular sorar.
    3. Rok hamlesi ile ilgili bilgi toplar.
    4. Rok hamlesi ile ilgili topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
    5. Toplanan bilgiler üzerinden rok hamlesinin yapılma amacına yönelik çıkarım yapar.

  2. [OOEST.9.2] Satrançta kurallara uygun olarak piyonu terfi ettirme fikrini eyleme dönüştürebilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Satranç oyununda piyonun terfi ettirilmesi ile ilgili plan yapar.
    2. Satranç oyununda piyonun terfi ettirilmesi ile ilgili yaptığı planı uygular.
    3. Satranç oyununda piyonun terfi ettirilmesi ile ilgili uyguladığı planı değerlendirir.

  3. [OOEST.9.3] Oyun içi, maç sonu ve turnuva sonu puanlamaların nasıl yapıldığını açıklayabilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

  4. [OOEST.9.4] Satrançta adil oyun anlayışına uygun davranabilme

    Bağlı 2 süreç bileşeni
    1. Satranç oyununda adil oyun anlayışını açıklar.
    2. Satranç oyununda adil oyun anlayışına uygun hareket eder.

  5. [OOEST.9.5] Satrançta oyun süresince yaptığı hamleleri notasyon kâğıdına yazabilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

10. TEMA: AÇMAZ, SALDIRI VE SATRANÇ SAATİ

  1. [OOEST.10.1] Satrançta açmaza yönelik taktik ve strateji geliştirebilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Açmaza giren taşın durumunu belirler.
    2. Açmaz durumunun çözümüne ilişkin öneri geliştirir.
    3. Çözüme ilişkin öneriyi uygular.

  2. [OOEST.10.2] Satrançta taşa saldırı yapmaya yönelik gözlemlerden hareketle taşa saldırının oyuna etkisine yönelik akıl yürütebilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Satrançta taşa saldırı yapmanın oyuna etkisine yönelik gözlem yapar.
    2. Satrançta taşa saldırı yapmanın oyuna etkisine yönelik örüntü bulur.
    3. Satrançta taşa saldırı yapmanın oyuna etkisine yönelik genelleme yapar.

  3. [OOEST.10.3] Satranç saatini kullanabilme

    Bu kayıtta doğrudan bağlı süreç bileşeni bulunmuyor; kısa amaç üretilmez.

11. TEMA: SATRANÇTA BERABERLİK VE AÇILIŞ

  1. [OOEST.11.1] Ön öğrenmelerden hareketle satrançta beraberlik durumlarına yönelik çıkarım yapabilme

    Bağlı 5 süreç bileşeni
    1. Mevcut bilgisi dâhilinde beraberliğin ne olduğu hakkında varsayımda bulunur.
    2. Beraberlik durumlarını listeler.
    3. Beraberlik durumlarını karşılaştırır.
    4. Beraberlik durumları hakkında önerme sunar.
    5. Beraberlik durumlarını değerlendirir.

  2. [OOEST.11.2] Satrançta temel açılış ilkelerini kullanarak taktik ve strateji geliştirebilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Satrançta temel açılış ilkelerinden hareketle taktiksel durum belirlemesi yapar.
    2. Belirlenen durumun çözümüne ilişkin öneri sunar.
    3. Taktiği uygular.

12. TEMA: SATRANÇ KÜLTÜRÜ

  1. [OOEST.12.1] Satrancın ülkemizdeki gelişimine yönelik bilgi toplayabilme

    Bağlı 4 süreç bileşeni
    1. Satrancın ülkemizdeki gelişimi hakkında bilgi toplayabileceği araçları belirler.
    2. Belirlediği araçları kullanarak satrancın gelişimine yönelik bilgilere ulaşır.
    3. Ulaştığı bilgileri doğrular.
    4. Satrancın ülkemizdeki gelişimiyle ilgili ulaştığı bilgileri kaydeder.

  2. [OOEST.12.2] Türkiye’den ve dünyadan seçilen birer satranç şampiyonu hakkında belirlenen ölçüte göre güvenilir kaynaklardan bilgi toplayabilme

    Bağlı 4 süreç bileşeni
    1. Seçilen satranç şampiyonları hakkında araştırma yapacağı kaynakları belirler.
    2. Belirlediği kaynakları kullanarak bilgilere ulaşır.
    3. Kullanacağı kaynakların bilgi edineceği konuya uygunluğunu açıklar.
    4. Kullandığı kaynaklardan satranç şampiyonları ile ilgili edindiği bilgileri kaydeder.

  3. [OOEST.12.3] Satranç oyununda edindiği bilgileri öğretmen denetimli ve güvenli çevrimiçi ortamlarda uygulayabilme

    Bağlı 3 süreç bileşeni
    1. Satranç oyunu hakkında edindiği bilgileri öğretmen denetimli ve güvenli çevrimiçi ortamlarda uygulayabileceği araç ve teknolojileri belirler.
    2. Belirlediği araç ve teknolojileri kullanır.
    3. Kullandığı araç ve teknolojilerin oyun kazanma ve pratik yapmaya yönelik verimliliğini değerlendirir.

Bir amacı listede bulmanız öğrencinin o amaca gereksinim duyduğunu göstermez. Önce mevcut performansı değerlendirin; uygun amaç ve bağlı bileşenleri kendi öğrenciniz için seçin.

Programın güncellik ve kapsam notu

2026 programında 1 ve 2 ders saatinde aynı öğrenme çıktısı kümesi kullanılır; ayrıntı kutularındaki 38 öğrenme çıktısı kanonik kaynak olarak korunur.

  • • Resmî kaynak sabit sınıf/düzey eşlemesi vermediği için tek Ortaokul kapsamı yayımlanır; sınıf adıyla müfredat URL'si üretilmez.
  • • 1 ve 2 ders saatinde öğrenme çıktısı kümesi değişmediği için saat varyantı ayrı müfredat sayfasına çoğaltılmaz.
  • • Süre tablosundaki 39 toplamına karşılık ayrıntıdaki Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri kutularında 38 çıktı bulunduğu için 38 çıktı kanoniktir; süreç bileşeni olmayan çıktılara kısa amaç eklenmez.
  • • Tema ve öğrenme çıktısı sayıları mevcut kaynak-sadakatiyle doğrulanmış BEP kütüphanesinden türetilir; yeni BEP amacı üretilmez.

Okul Belgem araçları

BEP durumu

Satranç Modülü 2026 kaynak amaçları Okul Belgem BEP amaç kütüphanesinde kullanılıyor.

Yıllık plan durumu

2026-2027 yıllık plan desteği okul türü, sınıf ve ders saati kapsamına göre Yıllık Plan aracında ayrıca doğrulanır; bu müfredat sayfası sınıf eşlemesi üretmez.

BEP TaslağıYıllık PlanKaba Değerlendirme

Resmî program kaynağı

Kaynak kurum: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı / Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. Son kaynak doğrulama tarihi: 2026-09-01. Okul Belgem programın resmî yayımlayıcısı değildir.

Resmî program sayfasını aç